Naar een gemeenschappelijk voedselbeleid?

IPES Food, een internationale groep van experten in duurzame landbouw en voeding, bracht in februari 2019 een nieuw rapport uit. Daarin bepleiten ze een gemeenschappelijk voedselbeleid in plaats van het huidige landbouwbeleid (GLB). Het huidige Europese beleid zit immers vol contradicties die niet alleen elkaar tegenwerken maar ook bijzonder veel kosten. Met een gemeenschappelijk voedselbeleid kunnen zeer veel verschillende SDG’s tegelijkertijd gerealiseerd worden.

IPES Food is een internationale denktank waar ook Olivier De Schutter, voormalig VN-rapporteur voor voedselzekerheid, deel van uitmaakt. Het nieuwe rapport dat IPES Food uitbrengt pleit voor een gemeenschappelijk Europees voedselbeleid dat alle actoren, van landbouwproductie over verwerking tot distributie en consumptie, verenigt rond dezelfde vijf sleuteldoelstellingen, verspreid over korte, middellange en lange termijn. Het voedselbeleid kristalliseert wat bij vele betrokkenen – van euro-parlementariërs over landbouwers en ondernemers uit de voedselindustrie tot middenveldorganisaties – reeds groeit als een algemene consensus.

De voorgestelde ommeslag van landbouwbeleid naar voedselbeleid is nodig omwille van de verschillende, onderling gekoppelde uitdagingen die zich stellen: zowel het milieu, de menselijke gezondheid als het socio-economisch weefsel staan zeer sterk onder druk onder invloed van het huidige GLB.

Wat het milieu betreft is intussen duidelijk dat de Europese landbouwgrond gestaag erodeert, dat de noodzakelijke biodiversiteit afneemt onder invloed van kunstmest en chemische pesticiden, dat de Europese veeteelt via soja-import uit Latijns-Amerikaanse landen ontbossing maar ook schendingen tegen mensenrechten veroorzaakt. Ook de Europese impact op het wereldwijde zeeleven is enorm. Dit alles wordt versterkt door het feit dat zo’n 20% van alle voedsel in Europa gewoon wordt verspild.

Ook de menselijke gezondheid lijdt onder de onevenwichtige resultaten van het huidige beleid. Aan de ene kant ondervinden mensen last van emissies van de veeteelt, van hormoonverstorende stoffen via voedsel en voedselverpakkingen en van pesticide-concentraties. Anderzijds veroorzaakt het huidige beleid een ongezond dieet dat vooral armere mensen treft. Zelfs binnen Europa is voldoende en gezond eten voor miljoenen mensen niet haalbaar.

Tot slot werkt het huidige beleid een verslechtering in de hand van de socio-economische positie van miljoenen mensen. De zeer grote machtsconcentratie in zowel de agro-industrie als de voedingsmarkt veroorzaakt slechte arbeidsomstandigheden aan de basis. Vooral boeren staan erg onder druk met stijgende investeringen enerzijds en dalende inkomsten anderzijds.

Deze uitdagingen zijn niet nieuw maar de antwoorden die tot hiertoe geboden werden, versterken een landbouw- en voedselsysteem dat erg gespecialiseerd, geïndustrialiseerd, gestandaardiseerd en exportgericht is waardoor het externe kosten veroorzaakt die niet verrekend worden in de prijs in de supermarkt, maar noodgedwongen gedragen door mensen over de hele wereld en doorgespeeld aan toekomstige generaties.

De onderzoekers onderscheiden 4 redenen waarom een gemeenschappelijk voedselbeleid nodig is:

  • om een eind te maken aan conflicterende beleidsdoelstellingen en dure inefficiënties
  • om duurzame grassroots initiatieven te versterken en Europese, nationale en lokale acties te stroomlijnen
  • om kortetermijndenken tegen te gaan
  • om burgers opnieuw te verbinden met het Europese project en de democratie te versterken.

IPES Food acht het mogelijk om tot een gemeenschappelijk voedselbeleid te komen door allereerst de nodige Europese beslissingsstructuren in het leven te roepen of aan te passen, met onder meer een vicepresident voor duurzame voedselsystemen. Vervolgens moeten 5 sleuteldoelstellingen nagestreefd worden die elk een grondige wijziging vereisen van het huidige denken.

1. toegang tot vruchtbare grond voor duurzame boeren

Een Europees grondenobservatorium moet mogelijk maken om grond te vrijwaren voor agroecologische boeren, om natuurlijke hulpbronnen te beschermen en om boeren financieel te ondersteunen op basis van verschillende criteria en niet alleen op basis van de grootte van hun boerderij.

2. heropbouwen van gezonde agro-ecosystemen

Landbouwsubsidies moeten dringend ingezet worden om een gediversifieerde, agroecologische landbouw te vestigen die weinig inputs nodig heeft. Dat betekent onder meer het stimuleren van stikstof-fixerende gewassen, van begrazing en boslandbouw. Ook kennisdeling en het uitfaseren van chemische inputs (kunstmest en chemische pesticiden) horen hierbij.

3. voldoende, gezond en duurzame diëten voor iedereen

Verschillende beleidsdomeinen samen moeten ervoor zorgen dat een gezond en duurzaam dieet de gemakkelijkste optie is. Goedkope calorieën mogen geen doelstelling zijn van een beleid. Tegelijk moeten de oorzaken van armoede grondig aangepakt worden.

4. kortere, eerlijkere en schonere voedselketens

De afstand van boer tot bord moet kleiner en gestimuleerd via ondersteuning van lokale innovatie door verschillende actoren.

5. Handel als sleutel tot duurzame ontwikkeling

De Europese handelsakkoorden blokkeren een deel van de ontwikkelingslanden in een exportgerichte productie die hen zowel sociaal als ecologisch schade berokkent. Handelsakkoorden moeten zonder fout duurzame ontwikkeling beogen en garanderen dat niet-duurzame praktijken werden uitgesloten.

Het volledige rapport vind je hier: http://www.ipes-food.org/_img/upload/files/CFP_FullReport.pdf

De samenvatting van het rapport vind je hier: http://www.ipes-food.org/_img/upload/files/CFP_ExecSummary_EN.pdf

 

30 mei tot 5 juni: de Europese Week voor de Duurzame Ontwikkeling

Op donderdag 30 mei start de Europese Week voor de Duurzame Ontwikkeling.

18 juni: Hoe pakt Vlaanderen de transitie naar duurzame energie aan?

VLEVA neemt je mee naar de wondere wereld van energietransitie.

6 juni: Studiedag 'De doorbraak van plantaardige voeding in Vlaanderen'

Er beweegt wat op ons bord! De interesse in gezonde voeding neemt jaar na jaar toe. De Vlaming koopt steeds meer plantaardige alternatieven.

België haalt 32ste plaats in Global Gender Gap Index

Nood aan meer vrouw in politiek en op arbeidsmarkt

Naar een gemeenschappelijk voedselbeleid?

Hoe beleidsdomeinen elkaar kunnen versterken i.p.v. tegenwerken