Maak je buurt uitmuntend!

In heel Vlaanderen hebben lokale besturen en organisaties de voorbije decennia een uitstekende dienstverlening uitgebouwd. De burgers zijn mondige klanten geworden, die veel verwachten op vlak van levenskwaliteit, veiligheid en zorgzaamheid in hun leefomgeving. Ze vragen vandaag niet alleen inspraak in het beleid, maar nemen her en der ook zelf het heft in handen om noden in hun buurt aan te pakken. Zo ontstaat een beleid niet voor, maar mee door de burgers: cocreatie is de nieuwe richting!

Met onder andere burenzorg, vrijwilligerswerk, onderlinge diensten, stadstuintjes, buurtfeesten, repair cafés en afhaalmaaltijden zijn de mogelijkheden eindeloos. Gemeenschapsmunten zijn een prima beleidshefboom voor bestuurders of professionele dienstverleners om cocreatie en vrijwilligerswerking te versterken. Wereldwijd werden hiermee al schitterende resultaten geboekt. Ook in ons land leverden projecten (onder meer in Gent, Turnhout en Brussel) leerrijke ervaringen op.

Wat zijn gemeenschapsmunten?

Iedereen kent wel de getrouwheidskaart van de supermarkt of de spaarkaart bij de apotheker, systemen die je koopgedrag met punten belonen. Soms krijg je die complementaire munt in de vorm van producten of aankoopbonnen, soms staan ze alleen op je kaart. Ze komen al dan niet met een vervaldatum die je prikkelt om tijdig weer iets te kopen of je bon aan iemand anders door te geven. Het ontwerp van de munt geeft dus vorm aan ons gedrag. Heel wat overheden en dienstverlenende organisaties wereldwijd gebruiken ditzelfde principe om gedrag te stimuleren waar de lokale samenleving beter van wordt. Dat zijn gemeenschapsmunten. Ze geven mensen een duwtje in de rug of een klopje op de schouder voor hun inzet in de buurt of stad. Ook hier is een slim ontwerp van de munt cruciaal om zoveel mogelijk mensen te laten meedoen en stads- of dorpswijken te laten bruisen van onderlinge hulp, zorg en participatie.

Wat vind je in het handboek gemeenschapmunten voor lokale besturen en organisaties?

1. Waarom gemeenschapsmunten: hoe kies je het sociale doel en het beoogde resultaat van je munt, waarop moet je letten?

2. Bouwstenen van gemeenschapsmunten: wat zijn de voor- en nadelen van het ruilmodel, het beloningsmodel en het mixmodel?

3. Lancering en verankering van gemeenschapsmunten: een stappenplan, gebaseerd op een Europees onderzoeksproject (CCIA).

4. Bijkomende informatie: verklarende woordenlijst en een lijst met aanbevolen literatuur en websites voor wie meer wil weten.

Een praktisch en leesbaar doe-boek

Dit handboek gemeenschapsmunten voor lokale besturen en organisaties laat je kennismaken met de talloze mogelijkheden van gemeenschapsmunten. Het is vooral een praktische gids, een doe-boek dat je als bestuurder of organisatie toelaat de juiste keuzes te maken en stappen te zetten, uiteraard niet gewoon voor, maar vooral met de burgers. Het biedt een systematisch overzicht van wat er bij de opstart van een gemeenschapsmunt komt kijken. Hiermee kun je als lokaal bestuur of organisatie precies inschatten welke kennis je zelf al in huis hebt en voor welke delen je beter kan samenwerken met externe deskundigen.

“Met een complementaire munt zetten we bewoners aan om iets constructief te doen voor hun wijk, in ruil voor een alternatieve vergoeding in plaats van ‘echt geld’. De betaling in ‘Torekes’ beloont hun inzet en zorgt ervoor dat mensen samen dingen ondernemen in hun wijk en dat mensen met een verschillende achtergrond makkelijker met elkaar in contact komen. Met de Torekes kunnen ze dingen kopen in winkels in de wijk. Bovendien zijn ze vaak een welgekomen extraatje voor mensen die het wat moeilijker hebben om rond te komen.” Daniël Termont, burgemeester stad Gent

“Een uitmuntend initiatief van de Vlaamse Overheid om appel te doen op expertise van eigen bodem die nu aangereikt wordt aan lokale besturen. Een noodzakelijk en vinding’rijk’ instrument om voor en met burgers de transitie naar een Bruto Nationaal Gelukkiger Vlaanderen te bevorderen. Een inzet van levensbelang, voor het algemeen belang.”  Leonor Wiesbauer, docent filosofie Sint Lucas Antwerpen & voorzitter Universiteit voor het Algemeen Belang vzw

“Alternatieve munten, beheerd door burgers en met het welzijn van de lokale gemeenschap als doel, leveren een concreet instrument om onze samenleving te bevrijden van de actuele financiële speculatie en roof. Deze munten maken het bovendien mogelijk om aan geld terug een sociale betekenis te geven en om burgers eens te meer in staat te stellen bij te dragen tot de verdere ontplooiing van het algemeen belang. Dit handboek gaat dan ook over een realiseerbare utopie.” Riccardo Petrella, professor emeritus economie en politicologie aan de UCL e.a., bezieler van de Groep van Lissabon & medeoprichter van de internationale University for the Common Good

Auteurs: Bernard Lietaer, Edgar Kampers & Anne Snick

Ondersteuning: Lieven De Maesschalck (Thomas More) & Hugo Wanner (FairFin vzw)

Gratis verkrijgbaar via www.thuisindestad.be

Dit handboek is een initiatief van de Vlaamse overheid. Met steun van Vlaamse ministers Freya Van den Bossche en Ingrid Lieten

05 oktober: De Stadsrand in verandering

De VRP en Infopunt Publieke Ruimte organiseren samen een studienamiddag over publieke ruimte in de stadsrand.

01 - 03 oktober: Studiebezoek aan Kopenhagen

Focus op klimaatbeleid en mobiliteit

Vlaamse Overheid bouwt duurzaam met GRO

'Vanuit de circulaire gedachte brengen we de volledige levensduur van een gebouw in rekenschap.'

Vlaanderen engageert zich voor circulaire economie

1,7 miljoen euro voor de Green Deal

De Landgenoten wint Radicale Vernieuwers

1000 boeren en burgers die samen landbouwgrond beheren