Duurzame wijk 't Groen Kwartier

Jarenlang verkommerde het leegstaande Militair Hospitaal in Antwerpen. Tot projectontwikkelaars de unieke ligging van het terrein ontdekten en er een duurzaam woonproject van maakten. Intussen heeft 't Groen Kwartier al veel groene harten in Antwerpen sneller doen slaan. 

Wie tien jaar geleden langs het Militair Hospitaal reed, zag alleen maar hoge bakstenen muren. Wat er zich achter die muren bevond, wist niemand. Ooit werden hier zieke soldaten verpleegd. Maar sinds de afschaffing van de dienstplicht was het ziekenhuis langzaam leeggelopen en lag het terrein er verlaten bij.

Nieuwe bestemming

Tot de stad Antwerpen in 2005 een wedstrijd uitschreef om de plek een nieuwe bestemming te geven. Projectontwikkelaars Vanhaerents en Matexi City Projects wisten de opdracht in de wacht te slepen met het plan om 450  duurzame wooneenheden op het terrein te laten verrijzen. Een architectenteam onder leiding van Stéphane Beel en Lieven Achtergael werd er bij gehaald om een masterplan uit te werken waarbij de monumentale panden zoveel mogelijk bewaard zouden blijven in combinatie met nieuwbouw.

Langzaam werden de grote gietijzeren poorten die het terrein hermetisch afsloten één voor één opengezet om aannemers en bouwkranen de vrije toegang te geven. Omdat de architecten en projectontwikkelaars duurzaamheid voorop stelden, kreeg het project de naam ’t Groen Kwartier.

Ziekenzalen worden lofts

Negen jaar later kent elke Antwerpenaar ’t Groen Kwartier en is het woonproject razend populair.  Tijdens de laatste opendeurdagen werd het verkoopkantoor overspoeld door enthousiastelingen. De voormalige ziekenzalen zijn inmiddels al gerestaureerd en omgebouwd tot zeer ruime lofts. Alle eenheden zijn verkocht. Op het oude gebouw kwam een nieuwe verdieping. Vanuit deze woningen heb je een prachtig zicht over het hele terrein en op de kapel waar onlangs het prestigieuze restaurant The Jane van topkok Sergio Herman werd geopend.

Er wordt nu nog druk gebouwd aan drie gloednieuwe appartementsblokken met wooneenheden variërend van 50 tot 165 m2 en een zeventigtal nieuwe eengezinswoningen. Deze zullen waarschijnlijk eind 2015 worden opgeleverd. Ook de prachtige stokerij en de oude officierswoningen krijgen nog een nieuwe bestemming.

Volledig autovrij

“Het bijzondere is dat het terrein van 7,7 hectare volledig autovrij is,” zegt Sander Verhanneman die vanuit het architectenbureau Beel & Achtergael het project opvolgt. “Hierdoor hebben we midden in de stad een plek gecreëerd waar kinderen zorgeloos buiten kunnen spelen en waar je onder de bomen kunt wandelen zonder het voorbij razend verkeer te horen. Op het terrein is een Velostation waar je een stadsfiets kunt ontlenen en vlakbij de site is ook een Cambio standplaats. Bewoners met een auto kunnen die in de parking onder het terrein kwijt.”

“Een ander voordeel is dat de nieuwe gebouwen doelbewust compact zijn gehouden,” gaat Verhanneman verder.  “Op die manier krijg je meer groene open ruimtes waar je een speeltuin voor kinderen of een petanquebaan voor ouderen kan aanleggen.”

Regenwater en licht

Bij de bouw is rekening gehouden met de nieuwe standaarden die voor duurzaam wonen gelden. “Het zijn goed geïsoleerde woningen met condenserende ketels en ventilatiesystemen die het energieverbruik tot het minimum beperken. Alle gebouwen zijn voorzien van groene daken. Het regenwater gaat niet verloren, maar wordt opgevangen en gebruikt om het toilet door te spoelen of de wasmachine te laten draaien.  Er gaat geen druppel regenwater verloren,” zegt Verhanneman.

“Naast de technische innovatie is bij het ontwerp ook rekening gehouden met een optimale lichtinval. Dit levert niet alleen een lager elektriciteitsverbruik op, maar draagt ook bij aan een aangename leefruimte.”

Flexibele ruimte

Op ’t Groen Kwartier bevinden zich appartementen, ééngezinswoningen in verschillende grootte en prijsklassen. Ook staan er sociale woningen. Deze mix zorgt er volgens Verhanneman voor dat de verhuisbewegingen afnemen. “Je kan op het terrein van wooneenheid veranderen. Dat sterkt het gemeenschapsgevoel en vergroot de leefbaarheid.”

Extensief groen dak

Erik Aelbers (69) en Lieve Nys (62) wonen inmiddels drie jaar op ’t Groen Kwartier. Ze wonen in de nieuwe verdieping die op de noord-zuidas werd gezet. “We woonden meer dan dertig jaar op de nabijgelegen Dageraadplaats. Het plein was steeds meer een uitgaansbuurt geworden. We verlangden naar rust en dat hebben we hier zeker gevonden,” zegt Aelbers.

Het project is niet helemaal uitgevoerd zoals ze hadden gedroomd. “Het groen dak is er pas gekomen na opmerkingen van de eigenaars op de eerste algemene vergadering. Na onderzoek door de aannemers was enkel een extensief groen dak mogelijk. Dat is eigenlijk een afgezwakte vorm van een groen dak. Het gevolg is dat het regenwater in ons woongedeelte niet wordt gerecupereerd voor het toilet of de wasmachine."

Gemeenschappelijke tuin

Lieve Nys vindt het jammer dat er geen grote gemeenschappelijke tuin is gekomen. “Er is gekozen voor een conservatieve invulling van de site: weinig aaneengesloten groene ruimtes. De nieuwe eengezinswoningen die nog worden gebouwd, krijgen een eigen privétuin. Dat is toch achterhaald.”

Toch geniet het echtpaar van ’t Groen Kwartier. Nys: “Onze kleinkinderen kunnen hier onbezorgd fietsen en rolschaatsen. Zelf gebruiken we de auto veel minder. Als we ’s morgens in de zon op ons terras zitten zonder één auto te horen, is dat puur genieten. Je zou dan bijna vergeten dat je midden in de stad woont.”

Meer informatie over 't Groen Kwartier

Meer informatie over Transitienetwerk Duwobo, Duurzaam Wonen en Bouwen

 

26 september: Klimaatconferentie

Het klimaat verandert. En wij?

28 september: Belgisch-Nederlands Zeewierevent

De fabrieken van de toekomst onderzoeken de mogelijkheden van zeewier

14 oktober: Festival Retour

Inspiratiedag over de kringloopeconomie

Laat je oude jeans recycleren tot nieuwe jeans

Antwerpse makers willen meest duurzame jeans ter wereld produceren

Internet of Things maakt Antwerpen duurzamer

Slimmer en duurzamer dankzij technologie

96 procent is tevreden over electrische auto

Enquête van het Vlaams Energie Agentschap (VEA)