Duurzame aankopen: tips en inspiratie

Drie dagen vol fascinerende workshops, cases, lezingen en ontmoetingen. Dat was Ecoprocura, de Europese topconferentie over duurzame overheidsaankopen. Hier zetten we voor jullie de meest memorabele tips en voorbeelden op een rijtje.

Doe meer met minder

Aankopers krijgen te horen dat er geen budget is voor duurzaamheid. Maar duurzaam is niet altijd duurder. Het is vooral de bedoeling om efficiënter aan te kopen, minder energie te verbruiken, transportkosten te verlagen, afval en verspilling te vermijden. Meer doen met minder. Het maximum halen uit je budget, met een minimale impact voor het milieu.

Schrijf een strategisch masterplan.

Er waren eens twee steden met eenzelfde duurzame droom over hun toekomst. Stad A had een lijstje gemaakt met alle criteria waar aankopen aan moesten voldoen. Het waren ambitieuze eisen, waar iedereen trots op was. Maar die duurzame aankopen bleken allemaal 10 tot 50 procent duurder. De stadskas raakte veel te snel leeg. Duurzaam aankopen bleek onhaalbaar te zijn.

In stad B brachten ze eerst hun verbruik in kaart en schreven ze daarna een strategisch masterplan. Zij gingen niet aan de slag met criteria, maar durfden zichzelf vragen stellen. Wat kopen we vandaag allemaal? Wat hebben we echt nodig? En hoe kunnen we dat efficiënter aanpakken? Ook stad B had niet genoeg budget om elk jaar 10 elektrische wagens aan te kopen. Maar er zat wel voldoende in kas voor 2 elektrische deelwagens, 5 nieuwe fietsen, 5 busabonnementen en een vergaderzaaltje voor teleconferenties.

Reken in jaren

Duurzame aankopen worden zo lang mogelijk gebruikt. Kijk niet alleen naar de prijs die je vandaag betaalt, maar denk ook aan de kosten voor onderhoud, herstelling, vervanging en hergebruik. Een passiefhuis verdient zichzelf terug met extreem lage energiefacturen. Ook LED-lampen zijn hun investering waard dankzij hun laag verbruik en lange levensduur. Denk op de lange termijn, bereken de life cycle cost van je aankopen en laat de cijfers voor zichzelf spreken.

out-of-the-boxGet out of the box

De Nederlandse overheid betaalde vroeger elk jaar 1 miljoen euro voor de vernietiging van vertrouwelijke documenten. Door deze documenten niet langer als gevaarlijk afval maar als grondstof te beschouwen, kreeg al dat wit papier terug een waarde. Vandaag verdient de Nederlandse overheid een half miljoen euro per jaar met de verkoop van de documenten als grondstof voor de papierindustrie.

Vergroot de volumes

Koop minder divers en meer van hetzelfde. Kies zoveel mogelijk voor 1 soort pen, papier, computer, verf, bureau, isolatiemateriaal,…. Dat maakt de aankoopprocedure eenvoudiger en dus goedkoper. Bovendien kun je voor grotere volumes ook een scherpere prijs krijgen bij de leveranciers.

Go for the coconuts, leave the peanuts

Wat zijn de grootste vervuilers en belangrijkste aankopen? Waar kunnen er snel resultaten geboekt worden? Verlies je niet in details, maar focus op de producten en diensten waarmee je gemakkelijk een grote impact kunt realiseren. Deze acties zorgen zowel voor enthousiasme binnen de organisatie, als voor een positief sneeuwbaleffect.

Laat het team beslissen

Een artiest moet zijn publiek meekrijgen, een duurzame aankoper staat voor een volledige organisatie. Zorg dat de collega’s zich betrokken voelen bij de veranderingen, dat het een gezamenlijke uitdaging wordt. Ga de dialoog aan en laat de collega’s zelf suggesties bedenken en duurzame keuzes maken. Bespreek de mogelijkheden met een multidisciplinair team, dat de beslissingen kan verdedigen in verschillende takken van de organisatie.

Stap per stap

Het heeft geen zin om alle aankopen in één beweging te verduurzamen. De kans is veel te groot dat je op een gigantische berg weerstand, verwarring en praktische problemen zult stuiten. Het is bijvoorbeeld niet meteen haalbaar om enkel nog biovlees in de schoolkantines te serveren. De warme maaltijden moeten voor alle ouders betaalbaar blijven. Maar het is wel mogelijk om een veggiedag in te lassen, minder vlees te gebruiken en 10 procent biovlees aan te kopen. 

Zet je prioriteiten op een tijdslijn. Pak segment per segment aan. Duik in de thematiek, praat met de leveranciers en de gebruikers in je organisatie, pak het grondig aan. Verandering is een proces, geen beslissing. Laat percentages groeien en bereik de doelstellingen stapsgewijs.

Samen sterk

Gebruik regionale raamcontracten, sluit coalities voor groepsaankopen, werk samen organisaties zoals OCMW, politie en universiteit. Zo hoef je ook niet elke keer zelf te onderzoeken wat de beste keuze is. Dankzij schaalvergroting kun je ook de prijzen drukken.

Praat erover

Communiceer over de duurzame keuzes die je maakt. Neem de tijd om op een eenvoudige manier uit te leggen welke impact een beslissing kan hebben. Meet de energie-, CO2-, water- of geldbesparing en laat de cijfers overtuigen. Of visualiseer de verwezenlijkingen op het vlak van duurzaamheid. Met een goede communicatie, verhoog je niet alleen de positieve reacties bij de burgers en binnen de organisatie, maar ook het extern dupliceereffect.

Maak van je leveranciers een partner

Werk samen met je leveranciers om jullie kennis over duurzaamheid te verbeteren en een traject uit te stippelen. Laat de producenten en dienstverleners weten welke criteria belangrijk zijn en vraag hen naar alternatieven en initiatieven. Spreek daarmee niet alleen grote mastodonten aan, maar geef ook kleine, lokale spelers een kans. Bekijk hoe je samen duurzame innovaties kunt ontwikkelen om aan de noden te voldoen. Dankzij zo’n partnership worden de ziekenhuisbedden in het Erasmus Medical Centre van Rotterdam vandaag schoongemaakt door een zuinige robot die gemaakt is door een creatieve Nederlandse KMO. 

Kopieer van een ander

Het warm water is gelukkig al uitgevonden. Heel wat steden in Europa zijn een duurzame weg ingeslaan. We kunnen nog enorm veel van elkaar leren. Zoek gelijkaardige voorbeelden, wissel zoveel mogelijk kennis uit, ontdek nieuwe mogelijkheden op studiedagen, schrijf je in op inspirerende nieuwsbrieven, bouw een persoonlijk netwerk uit. 

In Noorwegen is de stad Oslo momenteel bezig met een grondige screening van al hun aankopen en een duurzaam stappenplan. Omdat veel steden in Noorwegen voor gelijkaardige uitdagingen staan en met dezelfde bedrijven samenwerken, deelt het bestuur van Oslo gratis alle informatie over hun traject. Maar liefst 68 Noorse steden toonden interesse om hun acties te kopiëren.

circulairDenk circulair

Denk circulair in plaats van lineair. Wat gebeurt er met je aankoop na gebruik? Kun je er nu al een tweede leven voor bedenken? Kun je het nog repareren of hergebruiken? 

Zo heeft de overheid van Estland een apart IT-beleid. Een nieuwe computer krijgt niet automatisch een nieuw scherm, toetsenbord of muis. Ook voor de hard- en software hebben ze aan apart lijstje. Op een computer in het containerpark hoeft maar 1 intern programma te staan, daar hoef je geen office-pakket voor te kopen. Op deze manier zorgen ze voor minder afval en kosten. Ook voor de afgedankte computers wordt een oplossing gezocht. Ze worden leeggemaakt en gegeven aan scholen of lokale liefdadigheidsorganisaties.

Volle gas vooruit

“You don’t have to see the whole staircase, just take the first step,” zei M.L.King. Een veranderingsproces kost enorm veel energie van de trekkers. Blijf je verhaal herhalen tot er iemand luistert. Durf intern te protesteren tegen projecten die in strijd zijn met doelstellingen op het vlak van duurzaamheid. Laat je niet ontmoedigen door tegenslagen of vertraging.

 

 

 

 

05 oktober: De Stadsrand in verandering

De VRP en Infopunt Publieke Ruimte organiseren samen een studienamiddag over publieke ruimte in de stadsrand.

01 - 03 oktober: Studiebezoek aan Kopenhagen

Focus op klimaatbeleid en mobiliteit

Vlaamse overheid bouwt duurzaam met GRO

'Vanuit de circulaire gedachte brengen we de volledige levensduur van een gebouw in rekenschap.'

Vlaanderen engageert zich voor circulaire economie

1,7 miljoen euro voor de Green Deal

De Landgenoten wint Radicale Vernieuwers

1000 boeren en burgers die samen landbouwgrond beheren