Duurzaam aankopen? Koop performance

Bij duurzaam aankopen in een organisatie denk je in de eerste plaats aan het vergroenen van je aankopen. Bijvoorbeeld door te kiezen voor gerecycleerd papier, producten van dichtbij of voor een efficiënte auto. Bij Plan C willen ze aankopers ook warm maken voor performance based aankopen. Het is minder bekend, maar heeft ook heel wat duurzaam potentieel. Bij performance based (product-dienst-aankopen) herdefinieer je de relatie tussen koper en leverancier. Niet langer het product, maar de dienst die het product levert, staat centraal.

Performance based aankopen

Naast de bekende vergroening van aankopen zijn er nog tal van andere mogelijkheden om duurzaam aan te kopen. Je kan er bijvoorbeeld voor kiezen om performance based te gaan aankopen: niet langer het product staat centraal, maar de dienst die het product levert. Bijvoorbeeld: je koopt niet langer de auto, maar de kilometers verplaatsing. Of niet langer de lamp, maar de lumen per jaar. Of op grotere schaal: niet langer de brug, maar de beschikbaarheid ervan voor de burgers.

De economische stimuli omgedraaid

Het duurzame voordeel van zo’n aanpak ligt erin dat de stimuli voor de leverancier worden omgekeerd. De leverancier wordt betaald om de lamp te doen branden en niet langer voor de lamp op zich. Hij wordt er dus toe aangezet om degelijke producten te leveren, die minimale vervanging of onderhoud nodig hebben. De winsten op het vlak van materialenbeheer zijn evident. In een klassiek systeem haalt de leverancier er voordeel uit dat een product – de lamp – het begeeft (na de garantieperiode): dan kan hij het vervangen of komen herstellen tegen betaling. In een dienstencontract haalt hij er net voordeel uit dat het product zo lang mogelijk blijft bestaan met zo weinig mogelijk onderhoudskosten. Het contract is immers forfaitair: de klant betaalt een vaste prijs voor zijn licht, of er nu 10 lampen stukgaan of geen enkele. Hoe minder herstellingen, hoe groter dus de winstmarge voor de leverancier.

Schoolvoorbeeld op grote schaal: Viaduct van Millau

Een schoolvoorbeeld op grote schaal van een dergelijke performance based-aanpak is de bouw van het Viaduct van Millau in Frankrijk. In onderstaand filmpje legt Walter Stahel (The product-Life Institute) op de Plan C Community Day (2013) uit hoe dat in zijn werk gaat.

 

Volgens een klassiek aanbestedingsmodel zou de overheid een aannemer betalen om een brug te bouwen. De brug wordt eigendom van de overheid, die schulden moet aangaan om ze te laten zetten. Na tien jaar vervalt de ‘garantie’ op het bouwwerk. De overheid staat dus nadien zelf in voor de herstellingen van een – eventueel inferieure – constructie.

Niet zo bij Millau. Het Viaduct van Millau kwam er onder impuls van een Publiek-Privaat Partnerschap tussen de Franse overheid en een bouwconsortium (Eiffage). Eiffage engageerde zich om de brug goed uit te baten en te onderhouden en het financierde de bouw van de brug helemaal zelf. In ruil kreeg het consortium recht op de tolinkomsten voor 78 jaar (minus de bouwjaren). Na die 78 jaar wordt de brug in principe eigendom van de staat.
Eiffage neemt dus het grootste deel van de risico’s van het project op zich. In ruil krijgt het consortium zicht op een behoorlijke winstmarge. Het rendement wordt geschat op 9% (pessimistisch) à 17% (optimistisch).

Resultaat: de brug werd gebouwd in drie jaar tijd, gebruikte gloednieuwe bouwtechnieken en zou zo goed als geen onderhoud vergen. De brug kostte de Franse overheid geen cent en is duurzaam gebouwd voor zowat de eeuwigheid. Gebruikers (en toeristen) financieren het hele project.

 

Breed toepasbaar principe

Het achterliggende product-dienst-model (diensten of performance kopen in plaats van producten) is breed toepasbaar, ook op iets meer alledaagse aankopen dan een viaduct. Een product-dienst-contract voor kantoorinrichting, verlichting, klimaatregeling, kopieertoestellen, lichtkoepels, zonnepanelen, kledij, transport… kan net zo goed.

 

Bron voor dit artikel: Plan C

 

28 februari: NMEDO cursus

Driedaagse cursus over Natuur- en Milieueducatie en Educatie voor Duurzame Ontwikkeling

08 februari: Inspiratiedag groene warmte

Alles over de transitie naar duurzame verwarmingssystemen en -praktijken

Vlaams actieplan tegen zwerfvuil op zee

OVAM strijdt tegen alle afvalstromen die een impact hebben op het mariene milieu

Bekende ondernemers delen hun sorteergeheimen

Ik sorteer, nieuwe campagne van OVAM rond bedrijfsrestafval

Atelier Groot Eiland opent grootste dakmoestuin van Europa

Lekker, sociaal én duurzaam tuinieren in Anderlecht