'De versnipperde kaart van Vlaanderen is onbedienbaar geworden'

leo

De Belgen zijn er in geslaagd om met minder inwoners dan Parijs of Londen een volledig land te verkavelen. We zijn niet te stoppen: elke dag verdwijnt er in Vlaanderen tussen de 5 à 6 hectare open ruimte. Ingenieur-architect Leo Van Broeck sprak op de transitiearena van Duwobo over het belang van stedelijke dichtheid en optimaal landgebruik. 'De Vlaming moet stedelijkheid en densiteit nog leren appreciëren.'

 

2,6 procent voor natuur

We zijn onze aardbol aan het opslorpen. Aan een razendsnel tempo nemen we vierkante meters in voor woningen, fabrieken, voedselproductie, recreatie of energie. De Vlamingen zijn kampioen geworden: 32 procent van onze beschikbare ruimte is intussen bebouwd, voor natuurreservaten blijft slechts 2,6 procent over. Ter vergelijking: in Engeland heeft de natuur nog 30 procent in handen. “Het weinige groen dat overblijft, staat nog steeds ten dienste van de mens. Het zijn de parken waar we picknicken, speeltuinen bouwen en mountainbikeroutes aanleggen.”

opp-inname-belgiëMeer files en echtscheidingen

Onze versnipperde manier van wonen, is slecht voor de biodiversiteit en heeft ook een negatieve impact op onze mobiliteit. We hebben het meest uitgebreide wegennetwerk van Europa, maar toch staan we het langst van al in de file. Daarmee verliezen we niet alleen kostbare tijd, energie en centen, maar ook partners. Uit onderzoek blijkt namelijk dat het aantal echtscheidingen verdubbelt wanneer mensen langer dan 45 minuten onderweg zijn naar hun werk. “Het is onmogelijk om rendabel en efficiënt openbaar vervoer te organiseren. De versnipperde kaart van Vlaanderen is onbedienbaar geworden,” zegt Van Broeck.

5 miljard aan energieverkwisting

We betalen door de grote spreiding ook een hogere prijs voor gas, elektriciteit en riolering. De kosten voor infrastructuur liggen een pak hoger dan in de rest van Europa. “Onze energie-intensiteit (= energieverbruik per eenheid van Bruto Nationaal Product) is bij de hoogste in Europa, wat neerkomt op een meerverbruik van 5 miljard euro per jaar, veroorzaakt door onze mobiliteit en verwarming van vrijstaande gebouwen. Het wordt tijd dat we hoger bouwen en rijwoningen leren appreciëren. Verkavelingen zijn cultuurwoestijnen waar je ’s avonds alleen maar kunt zappen en obees worden. Het zou onze ambitie moeten zijn om enkel de kleine en middelgrote steden te behouden. Alle snippers en gruis ertussen moet uitdoven.”

Dood aan de verkaveling

Een compacte stad geniet voordelen die een verkaveling nooit kan bieden. De meeste voorzieningen zijn op wandel- en fietsafstand of perfect bereikbaar met het openbaar vervoer. We hebben minder auto’s nodig, wat het leven goedkoper maakt, het verkeer veiliger en de lucht gezonder. De infrastructuurkosten zijn lager, net als de criminaliteit en de ecologische voetafdruk van de bewoners. “Een slecht geïsoleerde woning in de stad heeft nog altijd een meer dan 2 keer kleinere ecologische voetafdruk dan een passief huis op het platteland. We hebben een mentaliteitsverandering nodig. In plaats van NIMBY (Not in My Back Yard), streven we naar mensen die verdichting toejuichen met BIMBY (Build In My Back Yard)."

Om in Vlaanderen een ommekeer in gang te zetten, stelt Leo Van Broeck een aantal maatregelen voor:​

  • We moeten vertrekken vanuit een minimale kroonlijsthoogte en geen maximale.
  • In plaats van een inventaris onbebouwde percelen, hebben we een inventaris verdichtbare percelen nodig die goed gelegen zijn qua openbaar vervoer.
  • Er is een herscholing nodig voor de stedenbouwkundige ambtenaren van steden en gemeenten: hun verdunningsreflex moet omgezet worden in een verdichtingsreflex.
  • De regel van harmonie van bouwhoogtes als basis van goede ruimtelijke ordening moet worden afgevoerd.
  • Het stimuleren van bouwrechtenruil met aangepaste regelgeving.
  • Slechtgelegen woongebieden uitdoven.
  • Hogere prijzen voor aansluiting gas, elektriciteit, water en riolering voor wie op een afgelegen plek woont.

Het principe van verhandelbare bouwrechten:

verhandelbare-rechten

Credits beeldmateriaal:
Inhoud en selectie: BOGDAN & VAN BROECK 
Grafiek: Sarah Poot. 
 

Op zoek naar bijkomende informatie over duurzaam wonen en bouwen? www.duwobo.be

05 oktober: De Stadsrand in verandering

De VRP en Infopunt Publieke Ruimte organiseren samen een studienamiddag over publieke ruimte in de stadsrand.

01 - 03 oktober: Studiebezoek aan Kopenhagen

Focus op klimaatbeleid en mobiliteit

Vlaamse overheid bouwt duurzaam met GRO

'Vanuit de circulaire gedachte brengen we de volledige levensduur van een gebouw in rekenschap.'

Vlaanderen engageert zich voor circulaire economie

1,7 miljoen euro voor de Green Deal

De Landgenoten wint Radicale Vernieuwers

1000 boeren en burgers die samen landbouwgrond beheren